Im wcześniej tym lepiej

Szanowni Państwo! 

Wczesne rozbudzanie ciekawości na temat własnej przyszłości, świadomego poszukiwania informacji o sobie, wdrażania do planowania działań i wyznaczania sobie celów, zapewne sprawi, że wybór obszaru zawodu, a tym samym kolejnych etapów kształcenia stanie się łatwiejszy.

Ważnym krokiem, w kierunku rozbudzania zainteresowań dziecka określonym obszarem zawodów, jest zobiektywizowanie obrazu dziecka w jego własnych oczach. Na obraz ten składają się m.in. cechy osobowe, zainteresowania, umiejętności, uzdolnienia i marzenia dziecka. 

Zaobserwujcie Państwo: 

  • Jaki dziecko ma stosunek do ludzi? 
  • Czy jest towarzyskie, otwarte, wrażliwe, dobre, a może nieśmiałe, łatwo wpada w irytację, wyniosłe, czy może lubi dominować?
  • Jakie ma zdanie o sobie?
  • Czy realnie ocenia swoje możliwości, czy jest skromne, samokrytyczne, a może, wyniosłe i egoistyczne?
  • Jakie ma podejście do postawionych zadań?
  • Czy jest sumienne, pracowite, z inicjatywą, czy raczej cechuje je brak staranności i wytrwałości w realizacji planów, nieodpowiedzialność, lenistwo?
  • W jaki sposób traktuje własność swoją i cudzą?
  • Czy jest dokładne, oszczędne, dbające, czy raczej rozrzutne, niedbałe, skąpe?
  • Jakie wykazuje umiejętności?
  • Co lubi robić? Jakie prace wykonuje chętnie, a których nie lubi wykonywać?
  • Jakie ma zainteresowania, czym zajmuje się w czasie wolnym?
  • Czy w ogóle interesuje się jakimś określonym zawodem? Co w tym zawodzie je interesuje – czy możliwość rozwijania swoich umiejętności, a może wysokie zarobki, materialne korzyści albo prestiż, uznanie społeczne?

Obserwacja pomoże Państwu bliżej określić środowiska zawodowe, w których Państwa dziecko czułoby się dobrze. W rozmowie bardzo ważne jest, aby Państwo upewnili się, że dziecko nie będzie traktowało próby opisania jego cech jako krytyki, żeby rozumiało, że jest to sposób na poznawanie siebie, swoich zainteresowań i predyspozycji zawodowych. Akceptacja dziecka i aktywny jego udział w porządkowaniu wiedzy o sobie, jest elementem decydującym o powodzeniu Państwa działań.  

Rozpoznanie w dziecku takich cech jak życzliwość, wrażliwość, stanowczość i konsekwencja, a równocześnie, zainteresowanie biologią i anatomią – być może jest wskazaniem do bycia lekarzem? 

Jeżeli wrażliwość łączy z potrzebą pomagania innym, to może byłby dobrym psychologiem? Natomiast posiadając oprócz cech wrażliwości i życzliwości, umiejętność tłumaczenia, uczenia innych, może czułoby się dobrze w roli nauczyciela? 

Zaobserwowanie u dziecka takich cech jak praktycyzm, ciekawość budowy i działania maszyn, urządzeń, a także cierpliwość w posługiwaniu się narzędziami lub przedmiotami, wskazywałoby na przydatność w zawodach technicznych lub wymagających zdolności manualnych – np. mechanik, monter, elektryk, operator, czy fryzjer, piekarz?

Jeżeli widzimy skłonności do zgłębiania jakiś zjawisk, do studiowania, analizowania, dostrzegamy u dziecka dokładność, dociekliwość i wytrwałość, to dobrym zawodem może byłby taki, który wiąże się z pracą naukową, badawczą itp. 

Pokażcie mu Państwo konkretną osobę wykonującą jakiś zawód i poproście o ocenę – czy osoba ta jego zdaniem dobrze czuje się w swoim zawodzie? Niech spróbuje uzasadnić swoją wypowiedź. 

Nie unikajmy przykładów świadczących o niedopasowaniu zawodowym – pokażmy przykłady osób, które nie posiadają cech koniecznych w danym zawodzie.

Dobrym sposobem rozwijania zainteresowań zawodoznawczych jest zabieranie dziecka na wystawy, giełdy pracy, do wszelkiego rodzaju zakładów usługowych, biur, instytucji, gdzie może być naocznym świadkiem zachowań w danym miejscu pracy. Innym - umożliwienie mu oglądania audycji telewizyjnych oraz programów poświęconych zawodom. 

Opowiedzcie swoim dzieciom o zawodach w Państwa rodzinie lub o tych, które sami wykonujecie, zachęcajcie do odwiedzania Was w miejscu pracy, jeśli to tylko możliwe.

Przedstawiony w ten sposób świat zawodów uświadomi im jego różnorodność, a Państwu da możliwość zaobserwowania, który z zawodów wzbudził jego ciekawość.

W celu rozbudzania zainteresowań dziecka swoją przyszłością zawodową namawiajcie do korzystania z publikacji poświęconych problematyce planowania kariery. 

Miasto Jelenia Góra wydało dla uczniów gimnazjów Przewodnik dla gimnazjalisty o tematyce zawodoznawczej .  Przewodnika   ten zawiera ćwiczenia, testy, kwestionariusze, które mają wspomóc uczniów w zorientowaniu się na określony zawód i zaplanowaniu własnej kariery. Zachęcamy Państwa do zapoznania się z tą publikacją.  Namawiajcie swoje dzieci, aby wykonywały ćwiczenia w nim zawarte, w celu zmobilizowania ich do częstszych autorefleksji na temat swojej przyszłości edukacyjno-zawodowej.

Zapytajcie swoje dziecko, o jakiej pracy marzy w swoim dorosłym życiu. 

Niezwykle ważne jest uświadamianie dziecku, że powinno coraz częściej myśleć o swojej przyszłości, poszukiwać informacji o sobie, o zawodach o rynku pracy. Źródłem tych informacji są zarówno Państwo jako rodzice, ale również nauczyciele, szkolni doradcy zawodowi czy pedagodzy. 

Rozmowy powinny przebiegać tak, żeby dziecko czuło, iż to ono ma wpływ na swoją przyszłość i może ją zaplanować. 

W przypadku trudności z określeniem, w którym zawodzie są przydatne rozpoznane cechy, mogą Państwo skorzystać z doświadczeń i wiedzy doradców zawodowych,  szkołach lub psychologów z poradni psychologiczno-pedagogicznych.  

 

Drodzy Państwo! 

Niezwykle ważnym czynnikiem w planowaniu rozwoju edukacyjno-zawodowego jest stan zdrowia. Ograniczenia wynikające z choroby np. wad słuchu, wzroku, kręgosłupa, alergii, uniemożliwiają naukę i wykonywanie określonego zawodu. Dlatego najlepiej w tym zakresie oprzeć się na opinii lekarza medycyny pracy. Można również skonsultować dostrzegany problem zdrowotny w poradni psychologiczno-pedagogicznej. 

Na temat planowania kariery zawodowej napisano wiele artykułów i publikacji. Informacje na ten temat znajdziecie Państwo na stronach internetowych. Zachęcamy do korzystania z różnych źródeł. 

 

Bibliografia:

  • Słodowa L. „Jak pomóc dziecku w wyborze zawodu?”, „Wychowawca” 2005, nr 1,
  • Pawlak J. „Jak wspierać młodzież w podejmowaniu decyzji edukacyjnych i zawodowych”, „Wychowawca” 2005, nr 1,
  • Bielak B. „Pomoc rodzica w rozwoju zawodowym swojego dziecka” – Edukator zawodowy, 2005,
  • Greiner I, Kania I, Kudanowska E, Paszowska-Rogacz A, Tarnowska M, „Materiały metodyczno-dydaktyczne do planowania kariery zawodowej ucznia”, KOWEZiU, 2006.